Erfitt getur verið að skilgreina hvenær bata er náð af geðröskun. Jafn erfitt getur verið að skilgreina hvenær er um veruleg veikindi að ræða. Hvar eru mörkin á milli þess að vera heilbrigður eða veikur. Það getur líka orðið mjög flókið að átta sig á því ferli sem leiðir til veikinda. Atburðir í ytra umhverfi eins og endurtekin áföll, missir, sorg, streita og alvarleg líkamleg veikindi geta haft mikil áhrif á sálarlíf okkar. Stundum er jafnvel ekki hægt að finna neina orsök. Hver sem orsök andlegra veikinda er, þá er það víst að verulega reynir þá á þann stuðning sem við njótum í umhverfi okkar. Sé hann ekki til staðar eða ef okkur finnst við ekki eiga hann skilið er staðan ekki góð.

Slíkt getur leitt til þess að hugmyndir okkar um okkur sjálf verða mjög neikvæðar. Eftir að sá lækur er farinn af stað getur hann fljótt orðið að beljandi fljóti sem brýtur allar brýr að baki sér. Þar með er hringrásin hafin. Við erum komin inn í þann vítahring að brjóta okkur niður sjálf og finnst við ekki eiga neitt gott skilið. Draumar okkar hæfileikar, væntingar og hæfileikar fljúga veg allrar veraldar. Þjáningin verður stöðugur förunautur og við gefumst upp. Veikindin ágerast og við erum komin með geðröskun. Ekki er einu sinni víst að við áttum okkur á því að ástandið er orðið mjög óheilbrigt.

Ég t.d. gekk alltof lengi um með altæka alvarlega kvíðaröskun án þess að átta mig á því.. Fólk tók eftir breytingum á hegðun minni og framkomu en taldi það breytingar á persónuleika til hins verra eða ég væri of lyfjuð. Sé maður hins vegar stöðugt í tilfinningalegu uppnámi og reynandi að fela það, hefur það áhrif á framkomu.. Þegar ég var loksins greind eftir meira en 15 ára þrautagöngu var hægt að snúa sér að ferli sem leiddi til bata.. Þegar ég lít til baka og hugsa um hvenær fór að rofa til, þá er það jafn óskýrt og hvenær veikindin höfðu alveg hremmt mig. Sennilega minnti sálarlíf mitt á þungskýjaðan himin. Ekki sér til sólar, gráminn er allsráðandi.

Svo fer að bera á litabrigðum og dimmgrár himininn fer að víkja meira fyrir bláum lit. Svo fer að sjá til sólar. Geislar fara að brjótast út úr þykkninu en svo veikir í byrjun að þeirra verður varla vart. Bilið á milli styttist og þeir verða skærari. Smátt og smátt brýst svo sólin út úr skýjaþykkninu. Skýin eru enn á himnum en ekki eins dökk. Lengra og lengra líður á milli þess að það dregur fyrir sólu. Litbrigði himins þokast úr gráu yfir í blátt. Þar sem áður sá ekki til sólar er komið glaða sólskin á köflum. Þessa umbreytingu má rekja til margra þátta og hver og einn efni í pistil. Hluti af þessum umskiptum var sá að ég fór að tala öðruvísi við sjálfa mig. Með því fór ég að hugsa öðruvísi. Hugmyndir okkar um okkur sjálf byrja að mótast þegar við erum börn. Á þeim tíma tökum við gagnrýnislaust við öllum staðhæfingum um okkur sjálf. Gerum þau að algildum sannleika. Langt fram eftir aldri getum við haldið þessu áfram. Neikvætt sjálfstal má því oft rekja til bernsku og æsku. Við tökum reyndar við stjórninni sjálf síðar en getum samt haldið áfram að vera í umhverfi þar sem neikvæðar staðhæfingar um okkur sjálf dynja á okkur.

Útkoman úr þessu verður neikvætt sjálfstal. Við bjóðum okkur þar upp á hluti sem við myndum aldrei bjóða öðrum. Jafnvel þótt að umhverfi okkar verði jákvæðara þá er mjög erfitt að breyta hugsanaferli sem hefur tekið mörg ár að mynda. Þegar ég fór að reyna að breyta þessu fyrst vissi ég varla á hvaða enda ég átti að byrja. Þeir voru svo margir lausir. Ég staðnæmdist við það að reyna að tala við mig eins og bestu vinkonu mína. Þegar ég stóð frammi fyrir hlutum sem mér þóttu erfiðir, staðnæmdist ég við það. Fyrst þótti mér þetta eins og að byggja hús úr múrsteinum, sem númer eitt ég kunni ekki. Hvar átti ég að setja fyrstu steinana?

Ég gerði þetta af veikum mætti fyrst, en hægt. Lengi gekk þetta ekki neitt en svo fór mér að vaxa ásmegin. Að kenna sjálfum sér er meira en að segja það. Þetta eru óteljandi tilraunir áður en eitthvað fer að ganga. Með þessu fór ég að átta mig á því að jákvæðar breytingar eru mögulegar. Ég fór að skrá niður svið eða atburði þar sem ég hafði náð árangri í lífinu. Samhliða þessu kom ég mér upp fleiri jákvæðum samböndum. Ég fór að vera innan um fólk sem hafði líka veikst en var komið langt í bataferli. Ég kynnti mér líka fólk sem ég vildi líkjast , ég fann mér fyrirmyndir. Þar skoðaði ég einhverja þætti í fari þess sem ég vildi líka hafa. Mest um vert er að með því náði ég mikið betri tökum á að vera bara ég sjálf. Það var bara allt í lagi, ég þurfti ekki að vera minna eða meira. En það er ekki nóg að ná bata, það þarf að halda honum við. Hvert og eitt okkar verður þar að nota sína leið til þess, hvort sem við þurfum stuðning við það eða ekki.

Sett inn á vefinn:25.03.2008.

Höfundur:Védís