Rķk lķfreynsla kvenna meš gešraskanir endurspeglast ķ ljóšasafninu Gešveik ljóš sem Herdķs Benediktsdóttir hefur tekiš saman.
Konur meš gešraskanir eru rķkar af mannlegum skilningi og umburšarlyndi. Žęr skilja lķfiš į einstakan hįtt og hafa žvķ mikiš aš gefa. Meš bókinni vil ég aš raddir kvennanna nįi til eyrna ólķkra lesenda, segir Herdķs Benediktsdóttur um bókina Gešveik ljóš sem inniheldur ljóš eftir konur meš gešraskanir og nżkomin er śt. Bókin er tileinkuš minningu kvenna meš gešraskanir sem tóku sitt eigiš lķf.
Hugmynd Herdķsar aš bókinni hlaut byr undir bįša vęngi žegar Herdķsi var śthlutaš styrk frį Menningarsjóši Hlašvarpans fyrir verkefniš. Ég vissi aš mörg hęf skįld vęru ķ hópi kvenna hjį félagasamtökunum Hugarafli. Hugmyndin um aš safna saman ljóšum féll ķ góšan jaršveg og eftirfylgdin var žvķ aušveld.
Alls eru ljóš tķu kvenna į aldrinum 40-64 įra ķ bókinni en žęr eru flestar mešlimir ķ Hugarafli. Skįldin koma aš ljóšsköpun į ólķka mįta. Sumar hafa skrifaš sķšan į unglingsaldri, sumar voru feimin skśffuskįld og enn ašrar eru nżbyrjašar aš žreifa sig įfram, segir Herdķs.
Ašspurš hvort įkvešin mešferš sé fólgin ķ žvķ aš skrifa segir hśn svo vera. Sköpun er śtrįs fyrir tilfinningar sem eru aš gerjast innra meš manni. Meš žvķ aš skrifa žį losnar um tilfinningarnar og žvķ tel ég vissa lękningu felast ķ skrifum.
Aukinn skilningur mikilvęgur
Sjįlf notar Herdķs skrifin til aš vinna śr veikindum sķnum. Ég hef veriš meš gešhvörf sķšan ég var 19 įra og hef veriš skśffuskįld sķšan į unglingsaldri. Žegar ég hef veriš veik hef ég ekki getaš skrifaš staf, en žegar ég nę tökum į veikindunum skrifa ég śt frį lķšan minni į žeirri stundu. Žaš hjįlpar mér aš takast į viš veikindin og gefur mér mikla įnęgju.
Herdķs segir lķfreynslu kvenna meš gešsjśkdóma einstaka og aš veikindin leiši til žess aš sżn žeirra į lķfiš veršur forvitnileg. Žaš endurspeglist ekki sķst ķ listsköpun. Sum ljóšanna eru lżsingar į erfišum tķmum hjį skįldunum. Žegar ég er veik veit ég til aš mynda aš ég hef ekki getu til aš leita mér hjįlpar. Žaš fylgir žvķ mikill vanmįttur aš vera mešvitašur um įstand sitt žegar veikin gerir vart viš sig.
Ašspurš um hvort fuglamyndmįl, sem įberandi er ķ ljóšunum, sé tilviljun segir hśn svo ekki vera. Žaš er svo rķkt ķ fólki meš gešraskanir aš vilja burt, aš vilja losna śr ašstęšum sem žau geta ekki losaš sig undan. Fuglinn er sterkt tįkn žess og ég held aš skįldin eigi žį aušvelt meš aš sjį sig ķ frelsi fuglsins.
Sem fyrr segir eru Gešveik ljóš tileinkuš minningu kvenna meš gešraskanir sem tóku sitt eigiš lķf. Herdķs segir gešhvörf banvęnan sjśkdóm sem sęti oft skilningsleysi. Fólk į til aš vera hrętt viš sjśkdóminn, en oftast liggur įstęša žess ķ žekkingarleysi. Bókin į aš gefa innsżn inn ķ tilfinningalķf kvenna meš gešraskanir og er ętlaš aš auka skilning lesenda į sjśkdómum.
Svört sólÉg var frostrós
ķ garši vetrarblómanna.
Svartur vęngur frerans
hjó grimmt.
Blóštįr augna minna
litušu hvķtan snjóinn.
Žaut ķ fjöllunum,
žaut ķ dimmu fjöllunum.
Marķa Žorgeirsdóttir
Ķ hnotskurn» Hugarafl var stofnaš ķ jśnķ 2003 af sex einstaklingum meš mismunandi reynslu af gešheilbrigšiskerfinu.
» Stefna Hugarafls er aš hafa įhrif į žróun gešheilbrigšismįla į Ķslandi.
» Ķ Gešveikum ljóšum žreyta tķu skįldkonur meš gešraskanir frumraun sķna ķ ljóšheimi.
» Gešsjśkdómar hrjį um žaš bil fimmtung allra fjölskyldna.
Eftir Gušrśnu Huldu Pįlsdóttur - gudrunhulda@mbl.is
Morgunblašiš.
